Ekfraza – kiedy słowo spotyka obraz

Obrazy, rzeźby, fotografie, dzieła sztuki i teksty literackie bywają początkiem własnych opowieści. Ekfraza to szczególny rodzaj spotkania z cudzym dziełem – próba przełożenia jednego języka na drugi, uchwycenia tego, co widzialne, za pomocą słowa, ale też wejścia z pierwowzorem w dialog, czasem polemikę, czasem w osobistą relację. Zebrane tu utwory powstawały pod wpływem różnych inspiracji artystycznych i literackich. Nie są jedynie opisami – to autonomiczne teksty, w których cudze dzieło staje się punktem wyjścia do własnej interpretacji, refleksji i wyobraźni.

Ekfraza to coś więcej niż opis dzieła sztuki – to rodzaj spotkania dwóch odrębnych języków artystycznych. Powstaje w punkcie styczności, gdzie malarstwo, rzeźba, fotografia lub inny tekst literacki stają się impulsem do uchwycenia tego, co widzialne i zapisane, za pomocą poetyckiego słowa. Nie chodzi bynajmniej o bierną rekonstrukcję detali, lecz o podjęcie dialogu, wejście w osobistą relację, a niekiedy nawet w twórczą polemikę z pierwowzorem. W tym procesie cudzy obraz czy tekst staje się punktem wyjścia do własnej refleksji, interpretacji i budowania nowej opowieści. Poeta nie tylko przygląda się dziełu, ale próbuje przekroczyć jego granice, odczytując emocje i sensy ukryte pomiędzy ramą a spojrzeniem odbiorcy lub pomiędzy wierszami czytanego tekstu.

Doskonałym przykładem takiego myślenia o ekfrazie jest tom Próby wyjścia (2011) – zawarte w nim sonety odzwierciedlają, jak sztuka wizualna może stać się tytułową „próbą wyjścia” poza ramę obrazu. Twórczy dialog nie ogranicza się wyłącznie do dzieł plastycznych. W mojej twórczości jest wiele wierszy korespondujących bezpośrednio z literaturą – utworów, w których nawiązania intertekstualne, poetyckie dedykacje i odpowiedzi na cudze frazy tworzą wielogłosową przestrzeń rozmowy z innymi autorami i ich tekstami.